“Bước qua lời nguyền và những truyện khác” là tập truyện ngắn chọn lọc kỹ nhất của nhà văn Tạ Duy Anh theo lời ông thổ lộ, như một món quà nhỏ mà ông kính tặng bạn đọc đã đồng hành với ông suốt 35 năm qua… Nhạc sĩ Tô Hải (trái) và nhà báo Bùi Tín. (RFA edit) Những người bước qua khỏi lời nguyền Cát Linh, RFA Một sự kiện mà sẽ khó có sự trùng lặp lần thứ hai vừa xảy ra với văn đàn Việt Nam, đó là sự ra đi của hai văn sĩ tri thứ Việt Nam, một là nhạc sĩ, một là nhà báo, người còn trong nước, người đã Bước Qua Lời Nguyền Và Những Truyện Khác "Sau chẵn 35 năm cầm bút, đã có khoảng 20 đầu sách các thể loại, tôi vẫn luôn sống với ý nghĩ dai dẳng mình còn mắc nợ bạn đọc-những người đã cho tôi động lực sáng tạo và niềm tin lớn lao dù rằng sự công bằng trên thế gian này, dù rất hiếm, nhưng luôn có Trải dài từ đầu đến cuối tác phẩm “ Bước qua lời nguyền” của Tạ Duy Anh là sự xuất hiện của những mối thù hận –nguyên nhân phát sinh của những lời nguyền. Có hai lớp thù hận ở trong tác phẩm là thù hận dòng họ và thù hận giai cấp. Minh lập tức bước vào trước, Tín thận trọng theo sau lưng anh. Thầy mo đợi hai anh em bước vào trong mới rút 3 nén hương rồi bước vào sau cùng. Thầy đảo mắt nhìn quanh một lượt. Mắt thầy bỗng dừng lại ở một tảng đá. rih11N4. TTO - Nay Djruêng 26 tuổi, dân tộc Jrai, ở huyện Krông Pa, Gia Lai không có đôi bàn tay, còn đôi chân chỉ là đoạn xương dài đến đầu gối. Những người như anh theo hủ tục của người đồng bào Tây Nguyên là bị chôn sống khi chào đời... Nay Djruêng đọc sách mỗi khi rảnh - Ảnh đình anh dũng cảm bước qua lời nguyền, bản thân anh trở thành một cử nhân công nghệ thông tin viết nên câu chuyện cuộc tục và nỗi đauDjruêng có một người anh trai, khi sinh ra đời cũng bị tật. Hủ tục xưa nay "đó chính là ma quỷ, đó chính là ma quỷ". Lời nguyền ma quỷ thì không đem lại điều tốt cho làng, và kết cục là người anh trai xấu số của Djruêng đã bị chôn sống. Nỗi đau và ám ảnh không bao giờ vơi trong lòng ba mẹ Djruêng, khi đứa bé tội nghiệp mãi ba ngày sau mới qua đời, tính từ khi những người trong làng thực hiện hành động tội lỗi của họ...Đến khi Djruêng chào đời. Lần nữa nhìn thấy những dị tật, gia đình sống lại với nỗi ám ảnh trước đó. Bà ngoại và anh chị của Djruêng làm một cuộc trốn chạy, tức tốc ẵm Djruêng đi lánh chỗ khác. Khi thấy không ai còn để ý, Djruêng được đưa về cho ba này, Djruêng nghe ba chia sẻ "Nếu bố mẹ mà để người ta chôn thêm một người con nữa thì nỗi đau và ân hận sẽ còn mãi, cái ác diễn ra do suy nghĩ lạc hậu thì đó không thể là điềm lành".Gia đình có đến bảy anh chị em, khó khăn chất chồng. Khi 8 tuổi, Djruêng vẫn chưa được tới trường. Hầu như tuổi thơ của bạn chỉ ở trong phòng kín ngồi khóc vì không được ra ngoài chơi với đám bạn. "Một lần, em trai của mình viết bài tập về nhà, mình xin viết thử rồi xin với gia đình cho phép đi học" - Djruêng nhớ lại. Được ba mẹ đồng ý, đi học nội trú, dù phải tự lo cho mình thì đó chính là bước khởi đầu cho tương lai tươi sáng của lửa cho đàn emDù rất nhiều lần Djruêng bị bạn bè chọc ghẹo đến phát khóc nhưng cũng nhiều người bạn giúp đỡ Djruêng trong suốt chặng đường học tập. "Mình tham gia hoạt động văn hóa văn nghệ ở trường từ năm cấp II và ước mơ ngày đó của mình là trở thành một ca sĩ chuyên nghiệp. Hồi đó mỗi khi đứng trên sân khấu hát mình cảm thấy thoải mái và thật là chính mình nhất" - bạn tâm thế, Djruêng lên lớp đều đặn rồi bước lên chặng tiếp theo là học cao đẳng ở Đà Nẵng. Một trong những điều đặc biệt của Djruêng là sau khi tốt nghiệp, bạn vào đi làm và tham gia tiếp sức cho thế hệ sau qua chương trình "Tiếp sức đến trường" của báo Tuổi Trẻ. "Ngày xưa đi học mình đã rất khó khăn, tưởng như không thể đi tiếp, do vậy khi đi làm mình nghĩ phải có cách gì đó giúp lại những em nhỏ của bản làng mình. Mình vẫn nhớ năm học đầu cấp II đã được nhận học bổng "Vì ngày mai phát triển" của báo Tuổi Trẻ. Đó là niềm khích lệ bản thân mình rất lớn. Và mình muốn chia sẻ lại với những bạn học sinh sau mình, góp chút ít để có kinh phí tặng học bổng, tập vở, dụng cụ học tập cho các em" - Djruêng đau đáu chuyện người khuyết tật ngại đến lớp, ngại ra cộng đồng... Cứ có cơ hội Djruêng lại chia sẻ với những người có hoàn cảnh giống mình. Bạn nói "Khuyết tật thì đi lại tất nhiên khó khăn, nhất là chỗ đông người hoặc khi dùng phương tiện công cộng. Mình không ngại nhờ người khác giúp mình một chút như nhờ đưa qua đường hoặc lên xe. Nhiều người thật tốt bụng trên cuộc đời này".Nay Djruêng cùng các bạn nhỏ trong một hoạt động tình nguyện - Ảnh Djruêng nói không phải không có những lúc bị người khác nhìn bằng ánh mắt coi thường. Bạn chia sẻ "Lắm lúc cũng buồn, nhưng điều mình luôn mong mỏi là những người thân, gia đình của những bạn khuyết tật, hãy xóa bỏ sự ngại ngùng, xấu hổ, bởi gia đình mà còn vậy thì huống hồ chi người xa lạ trong xã hội".Theo Djruêng, để xóa bỏ rào cản, từ phía gia đình, những người thân phải cho các bạn tự làm những gì các bạn có khả năng làm được và sống tự lập. "Các bạn khuyết tật khi có tự tin thì hoàn toàn chinh phục được những ước mơ, làm được rất nhiều điều tuyệt vời đối với xã hội cũng như chính bản thân" - Djruêng chia sẻ. Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết 0 0 0 Chuyển sao tặng cho thành viên x1 x5 x10 Hoặc nhập số sao Home »Bước Qua Lời NguyềnTác giả Tạ Duy AnhThể loại Truyện NgắnTình trạng Đã hoành thànhĐọc ngayMua sách giấyChương 1Chương 2Chương 3Chương 4 Bước Qua Lời Nguyền GIỚI THIỆU CHUNG Tác giả Tạ Duy Anh Thể loại Podcast Nguồn Sưa tầm Trạng thái Hoàn thành NỘI DUNG PODCAST “Tôi đã ngửa cổ suốt một thời mới lớn để chờ đợi một nàng tiên áo xanh bay xuống từ trời. Bởi vì bao giờ tôi cũng hy vọng khi tha thiết cầu xin “Bay đi diều ơi! Bay đi!…” Cánh diều tuổi ngọc ngà đứt dây bay đi, mang theo nỗi khát khao héo mòn của tôi” – Trích BƯỚC QUA LỜI NGUYỀN. “Bước qua lời nguyền và những truyện khác” là tập truyện ngắn chọn lọc kỹ nhất của nhà văn Tạ Duy Anh theo lời ông thổ lộ, như một món quà nhỏ mà ông kính tặng bạn đọc đã đồng hành với ông suốt 35 năm qua… 27 truyện ngắn, có truyện cũ đã quen với người đọc. Có truyện mới, là một tập hợp rất chọn lọc, rất kỹ. Một tuyển chọn thú vị. Những truyện ngắn thấm đẫm hơi thở nhà quê đồng bằng Bắc Bộ. Cũng ít có người tạo được không khí nông thôn, con người thôn dã như Tạ Duy Anh. Sinh động, duyên dáng, cả thâm trầm, những nhân vật của thời đó, những nhà quê thời đó ngày hôm nay đọc lại có một vị thế mới mẻ. Người đọc yêu quý họ thêm nhờ những cảm xúc đẹp đẽ của người viết. Tạ Duy Anh đi từ đó đến với những truyện ngắn gần đây, như già thêm, buồn thêm, hài hước thêm chút nữa… là người phản biện cuộc sống tích cực, là người có ý thức tuyệt vời về tự do cá nhân. Con người thoát nỗi sợ. Những truyện ngắn giúp ta bớt thờ ơ. cập nhật audio truyện mới và hot nhất hiện nay. Các bạn muốn nghe truyện gì tiếp theo 🤔? Hãy đánh giá 5* và để lại tên truyện trong comment cho chúng tớ biết nhé! ^^ Mời các bạn nghe audio truyện full được sưu tầm bởi ️️ Truyện đã được up hoàn chỉnh. Chúc các bạn nghe truyện vui vẻ. 💛🧡 Cảm ơn các bạn đã lắng nghe và ủng hộ chúng tôi 🧡💛 📧 Email góp ý info 💌 Facebook 11PHẦN MỞ ĐẦU“Bước qua lời nguyền” là một trong những truyện ngắn xuất sắc củanhà văn Tạ Duy Anh, nó đã làm nổi danh tác giả ngay khi được đăng trên báoVăn Nghệ, tháng 11 năm 1989. Câu truyện lấy bối cảnh là một vùng nôngthôn trước cách mạng, ở đó người dân sống với những luật lệ, những địnhkiến hà khắc. Ở đó có một cậu bé muốn bước qua lời nguyền để bênh vực mộtcô bé, lớn lên họ quyết tâm vượt qua hận thù để bảo vệ tình từ khi ra đời, “Bước qua lời nguyền” đã nhận được nhiều khenngợi từ các nhà phê bình cũng như đông đảo bạn yêu văn học vì thế bạn đọcsẽ có nhiều quan điểm riêng và nhiều cách tiếp cận với cái mới của tác phẩmnày. Ở bài viết này chúng tôi tiếp cận theo khía cạnh thời gian trần thuật trongtác phẩm để có cái nhìn khách quan về một tác phẩm được coi là tiên phongcủa một phong cách sáng tác. Ta bắt gặp trong đó những mảng thời gian bị cắtvụ, xé mảnh và cự ly ngắn đến mức chỉ là sự nêu gợi, mang tính chất duyêncớ để cho dòng chảy của ý thức tha hồ bay NỘI DUNGNếu thi pháp học quan tâm chủ yếu đến thời gian của nhân vật, củanhững sự kiện diễn ra trong tác phẩm thù tự sự học quan tâm nhiều đến thờigian của việc kể, tức là thời gian trần thuật, vốn gắn liền với người kể nhà tự sự quan tâm đến độ lệch giữa thời gian sự kiện và thời gian GS. TS. Trần Đình Sử “Mối tương quan giữa thời gian trầnthuật và thời gian được trần thuật đã được các nhà hình thức Nga, Vưgôtxkiphát hiện từ lâu. G. Genette có công lập ra công thức để phân tích như mộtphép tu từ của trần thuật”.Còn G. Genette đã chỉ ra độ lệch văn bản trên hai trục tọa độ của thờigian trong truyện kể. Đó là trục thời gian tuyến tính của cốt truyện và trụcthời gian trần thuật mang tính phức hợp, chồng chéo lên nhau của cấu trúcdiễn ngôn trần thuật. Tính phi đẳng thời hay độ lệch văn bản chính là năng lựctư duy về thời gian của tiểu thuyết trước nhu cầu cắt nghĩa, lý giải con ngườivà hiện thực đa quan điểm tự sự học, G. Genette đã định nghĩa thời gian như sau“Thời gian nghệ thuật là một chuỗi thời gian kép, có thời gian của cái đượckể lại và thời gian của truyện kể, tức là thời gian của cái được biểu đạt vàthời gian của cái biểu đạt”Như vậy, thời gian của tác phẩm được cấu thành hai lớp Lớp thời giantrần thuật và lớp thời gian được trần thuật. Lớp thời gian trần thuật, chính làthời gian của truyện kể; Lớp thời gian được trần thuật, chính là thời gian củacốt truyện, của câu tôi tiếp cận vấn đề thời gian trần thuật của tác phẩm trên cơ sởđi tìm thời gian huyền thoại ứng dụng lý thuyết Gennette trên ba cấp độ trậttự thời gian kế tiếp nhau của các biến cố trong câu chuyện với trật tự giả thời gian trong việc sắp xếp chúng của các nhà văn trong truyện kể; thời lưutức là độ lâu của các biến cố với giả - thời lưu thực chất là độ dài của vănbản và cuối cùng là tần suất mối quan hệ giữa khả năng lặp lại của câuchuyện với khả năng lặp lại của truyện kể.1. Trật tựNếu kiểu trần thuật theo thời gian tuyến tính vẫn chiếm ưu thế trongvăn xuôi trước 1975 thì ở những tác phẩm đương đại, kiểu trần thuật phituyến tính trở nên phổ biến hơn. Tạ Duy Anh đã ý thức được điều đó trongnhững tác phẩm của mình, tổ chức thời gian phi tuyến tính cũng xuất phát từquan niệm tiểu thuyết là một trò chơi. Với lối tràn thuật này, thời gian bị đảolộn, không còn theo trật tự tuyến tính của thời gian đời sống. nhiều chuyệndiễn ra sau được kể trước và ngược lại nhiều chuyện diễn ra từ trước nhưngrất lâu sau tác giả mới nhắc lại. Truyện ngắn của Tạ Duy Anh nhờ đó mà tạođược sự hấp dẫn, thu hút bạn phần này chúng tôi bắt gặp sự sai trật tự niên biểu của các biếncố so với việc sắp sếp thời gian để kể lại chúng của Tạ Duy Anh. Ở bài viếtnày chúng tôi đưa ra các lớp thời gian, mỗi lớp được ghi bằng một chữ in hoaA, B, C,…. Mỗi lớp thời gian được tóm qua thời gian và nội dung tươngứng của nó. Truyện “Bước qua lời nguyền” thời gian cốt truyện được diễn ratrong khoảng hơn hai mươi năm. Từ lúc nhân vật “tôi” bảy tuổi cho đến lúctrở về vào khoảng năm hai mươi tám đây chúng tôi tạm chia cấu trúc lớn của truyện “Bước qua lờinguyền” thành 8 lớp thời gian trần thuật trong truyện kểA “Năm tôi lên bảy tuổi [...] những hồi ức kinh hoàng không bao giờcòn hong khô được nữa” 2 trang. Câu chuyện bắt đầu với những ký ức,những định nghĩa ngây ngô thời “lên bảy” của nhân vật “tôi”. Còn Quý Anhlà con gái một ông địa chủ hết thời luôn bị bạn bè trong lớp trêu chọc, bắt “Sau trọn mười năm, kể từ khi tôi khóc thầm ra đi [...] Cả làng bảochị ấy mắc nghiệp chướng do lão Hứa gây ra. Nhưng chỉ mình em biết chị ấychờ anh.” 4 trang. Hiện tại của nhân vật “tôi” trở về sau nhiều năm bỏ nhàđi xa. Anh đi thăm khu nghĩa địa với những mảnh đời chắp nối của mười nămtrước qua câu chuyện kể của đứa em “Trong những câu chuyện bố tôi kể [...] ông dặn mẹ tôi sau nàyphải đẻ ít nhất 3 thằng con trai” 2 trang. Đây là đoạn kể về mối thù khôngđội trời chung từ thời “ông tổ bốn đời” cho đến đời cha, đời chú giữa hai giađình nhân vật Tư và lão “Năm tôi lên mười gia đình tôi đang ở thời kỳ đại thịnh [...] quằnquại trong nỗi ân hận đành chịu mang tội với ông và chú Hai tôi” 2 trang.Đây là đoạn hồi ức của nhân vật “tôi” vào khoảng năm lên mười tuổi, gia đìnhQuý Anh xa sút, sống lủi thủi qua ngày. Đồng thời cũng nhớ lại những cảmxúc đầu tiên của mình với cô thiếu nữ Quý Anh xinh “Tuổi thơ của tôi được nâng lên từ những cánh diều [...] tôi đã từgiã tuổi thơ bằng một giấc mơ”6 trang. Dòng ký ức ngược về những ngàythơ ấu thời còn cùng nhau chăn trâu, thả diều. Trong một lần Quý Anh bị đám55trẻ con trong làng bắt nạt Tư đã dũng cảm đứng ra bảo vệ cô, cũng từ đó giữahai người chớm nở những rung động đầu “Bố tôi kể làng Đồng xưa kia vốn chỉ là một bãi đất bằng dùng làmnơi cày bừa nhà Chánh tổng [...] tôi đập nát tất cả bảy chiếc miếu thờ để suốtđêm ấy tôi ngồi khóc âm thầm như kẻ bị ruồng bỏ” 3 trang. Kể về nguồngốc của làng Đồng từ thời nó mới chỉ là một bãi đất trống, về lời nguyền “contrai con gái trong làng không được lấy nhau”. Bị phản đối, bị cấm đoán từ giađình và dòng tộc nhân vật “tôi” trong truyện đã chọn cách bỏ nhà ra đi, đậpnát bảy chiếc miếu thờ cũng như đập nát sự ngu ngốc, lòng thù hận của nhữngcon người nơi “Bây giờ các vị đã nằm cả ở đây, nơi trước kia chỉ là cái gò conngười [...] tôi biết tóc bố tôi bạc đi một cách khủng khiếp một phần vì nhữngđau khổ tôi trút lên cuộc đời Người” 1 trang. Dòng thời gian về với hiện tại,đứng giữa khu nghĩa địa – nơi chôn vùi những con người, những định kiếncủa mười năm trước nhân vật nhớ về cái đêm anh và Quý Anh bị bủa vâybằng giáo mác, bằng nỗi căm ghét phi “Mọi việc tôi làm trong kì nghỉ phép đều không lọt mắt bố tôi [...]bố tôi gục xuống như vừa bị cả khối nặng khủng khiếp đè lên vai. Hình nhưông đã khóc được” 1 trang. Thời gian nghỉ phép của Tư sắp hết anh chuẩnbi lên đường, người cha tuy vẫn chưa đủ can đảm bước qua lời nguyền nhưngcũng đã đồng ý cho Quý Anh về làm dâu nhà mình mặc dù là sau khi ôngchết. Những ân oán, những định kiến có thể từ nay sẽ được chấm đây là niên biểu của truyện kể thời gian được trần thuật trongtruyện kể.66C1 - A2 - D3 - E4 - F5 - B6 - H7 - G8Trong đóC1 Quá khứ xa nhất của mạch tr năm trướcthì cốt truyện cũng hợp lý, nó là thời gian của hiện tại thì câu chuyện cũngchân xác. Xét từ dấu hiệu ngôn ngữ, sự phân chia giai cấp trong tác phẩmthì bối cảnh câu chuyện được lấy ở những năm trước cách mạng, sau khicó cuộc cải cách ruộng đất. Nhưng nó cũng không có ý nghĩa quan trọng,nó chỉ là một sợi dây nối kết thời gian lỏng lẻo hiện thực tác phẩm vớithực tại cố định ngoài cuộc hãy xem lại những cụm từ chỉ thời gian, đo thời gian chạy dọc tácphẩm năm tôi lên bảy tuổi, suốt một thời cấp I, hôm sau, ngày xưa, sautrọn mười năm, mười năm trước, ông tổ bốn đời, dạo ấy bố tôi 16 tuổi,năm tôi lên mười, một hồi dạo đó tôi 12, trái tim cậu bé 12 tuổi như tôi,cậu Tư bao nhiêu tuổi – 15 còn mày – cháu 14, Quý Anh 17 tuổi đẹp nhưtiên sa... Đấy là thời gian vật lý, kéo dài trong hai mươi năm. Là thời giancủa tâm trạng, thời gian của hồi ức, hồi tưởng, thì đấy là thời gian bất tậncủa cõi đời, cõi Quãng ngưngPhần này liên quan đến quãng ngưng miêu tả cảnh trầm tư của nhânvật. Nó làm chậm lại dòng chảy của truyện. Đôi khi miêu tả còn mang tínhchất xảy lặp, nghĩa là nó nằm ở thời điểm đặc biệt của truyện kể, mà ởchuỗi những điểm tương đồng và do đó nó không tham gia vào việc làmlại truyện kể. Ngược lại, ngay cả khi miêu tả được xuất hiện nhiều lầncũng không chắc đó là quãng ngưng của truyện kể, bởi đó là thủ pháp“treo” của câu truyện. Khi miêu tả được xuất hiện vào thời điểm đặc biệtmà không phải là xảy lặp mà cũng không phải là “treo” thì quãng ngưngcó tác dụng làm dãn hoặc chậm lại truyện, chìm vào tâm tình triết lý hoặckhơi sâu vào ý nghĩa cuộc đời. Trong “bước qua lời nguyền” bên cạnhnhững sự kiện, những dòng biến cố vẫn đan xen những quãng ngưng.1. “Giờ đây bãi nghĩa địa bị chia cắt làm ngôi mộ của họ xem racũng hiền lành. Nhấp nhô hàng trăm lô đất sàn sàn như nhau, cỏ mọc xanhrì. Làng tôi gọi đấy là khu bình dân. Sau hàng rào quét sơn trắng nổi lênđám mộ được xây cất công phu thò ra thụt vào, chạy song song nhau. Rồilại một đám khác, lù lù mấy nấm đất cao ngang đầu, trên nóc đều có câythiên tuế uốn éo một cách dị dạng. Tách biệt với khu bình dân và khu phúquí lại có một khu khác thập thò vài chục mô đất sè sè, nom hiu quạnh nhưlũ mộ vô chủ, cả năm may lắm được một lần hương khói vào dịp ThanhMinh”2. “Cánh diều của trẻ con chúng tôi mềm mại như cánh sạch vì không hề vụ lợi. Trong khi người lớn chạy bật móng chânđể rong diều thì đám mục đồng chúng tôi sướng đến phát dại nhìn lên lông ngỗng vi vu trầm bổng. Sáo đơn rồi sáo kép, sáo bè… như gọithấp xuống những vì sao sớm. Ban đêm trên bãi thả diều thật không còn gì1111huyền ảo hơn. Có cảm giác diều đang trôi trên dải Ngân Hà! Người lớn sợbóng đêm như sợ mất con lợn cứ thu diều về dần, bỏ mặc chúng tôi vớibầu trời tự do, đẹp như một thảm nhung khổng lồ. Có cái gì cứ cháy lên,cháy mãi trong tâm hồn chúng tôi. Sau này tôi hiểu đấy là khát vọng. Tựanhư khi tôi đọc truyện cổ tích và ước thành chàng hoàng tử lao vào chémmãng xà bảy đầu cứu công chúa. Chỉ có trăng, sao và những cánh diều hộmệnh. Tôi đã ngửa cổ suốt một thời mới lớn để chờ đợi một nàng tiên áoxanh bay xuống từ trời. Bởi vì bao giờ tôi cũng hy vọng khi tha thiết cầuxin “Bay đi diều ơi! Bay đi!…” Cánh diều tuổi ngọc ngà đứt dây bay đi,mang theo nỗi khát khao héo mòn của tôi”. Cho đến một hôm cánh diềutrở lại thật. Nó xác xơ, ủ rũ và bị xách ngược lên, tàn nhẫn như người taxách con cá3. Sau này mỗi lần bắt gặp một tiên đồng trong các cuốn tiểuthuyết, tôi thường nhớ đến Quý Anh ở giây phút ấy. Khuôn mặt nó trongveo, cặp mắt trong veo với hai lọn tóc lắc lư bên má. Xin đừng nghĩ đơngiản về trái tim cậu bé tuổi 12 như tôi. Lòng tôi sóng sánh như bát nướcđầy… Tôi để tuột thanh kiếm tráng sĩ vì một lời khẩn nguyện dâng lên từđất “Cậu và tôi… và những mùa vàng rực nắng, chúng ta cùng là con đẻcủa một cuộc đời không thù hận.”4. “Dạo ấy chân ruộng gieo mạ chưa bị tận dụng tăng vụ như bâygiờ. Sau khi đưa hết mạ xuống đồng cấy, chân ruộng ấy bị bỏ rờm cho đếnlứa mạ sau. Thật là một thời kỳ hiếm có mà trời ban cho bọn trẻ chúng bị ngăn cản, đám cây cút kít, cỏ dày, cỏ mật… mọc nhanh như cóphép, tạo một cái thảm cỏ xanh tuyệt đẹp chạy hút đến tận bờ đê là nơi mặttrời thường nhô lên mỗi sáng. Chúng tôi bỏ mặc lũ trâu chạy ăn tự do trêncánh đồng. Từng đàn chèo bẻo sà xuống bắt ruồi, thỉnh thoảng lại xoẹt1212cánh ngang mặt chúng tôi. Có hôm bọn tôi chạy toé kèn vì một đôi vợchồng chèo bẻo mất con. Giống chim này say đòn, sẵn sàng bổ toác đầuđối phương, bất kể đó là người.”Nhận xétNghệ thuật tự sự ở đây vừa tiến lên để “kể” vừa “ngưng lại” để soitỏ tâm trạng. Sống trong những định kiến những thù hằn dai dẳng nhưngtâm hồn những đứa trẻ vẫn có những giây yên bình, vẫn mang một tâmhồn thánh thiện, không bon chen, không cố nhoi lên để rồi dẫm dập lênnhau như những cánh diều của người lớn, như lời nhân vật Quý Anh nói“chúng ta là con đẻ của một cuộc đời không thù hận”. Chính những đoạnngưng này trong cuộc đời đầy những oán ân của các nhân vật đã đem lạichất thơ cho tác phẩm, ước mong xóa nhòa những lời nguyền cay độc đócàng được chú ý KẾT LUẬNTrong nghệ thuật tự sự, thời gian là một nhân tố quan trọng, với nhữngcách tân mới mẻ trong nghệ thuật trần thuật Tạ Duy Anh là một trong nhữngtác giả đã mạnh dạn phá vỡ cấu trúc thời gian đơn tuyến vốn đã quá quenthuộc của văn xuôi truyền thống. Chính điều đó đã tạo nên sức hấp dẫn vàchiều sâu của tác phẩm, khơi mở nên một “dòng văn học bước qua lờinguyền” Hoàng Ngọc Hiến. Qua hơn 20 năm cầm bút, Tạ Duy Anh vẫnluôn luôn trăn trở tìm cách đổi mới tư duy, quan niệm nghệ thuật, làm mới tácphẩm từ nội dung tới hình thức, từ ngôn ngữ tới cấu trúc. Chính những điềuđó khiến các tác phẩm của ông lúc ra đời, đi vào cuộc sống chưa bao giờchấm dứt tranh cãi. Ông từng tâm sự "Thật tình mỗi lần cho ra đời một cuốnsách, tôi luôn phấp phỏng lo sợ không khéo mình đang làm người khác mệtmỏi". Tuy nhiên, với một người "không bao giờ cho phép mình ngồi vào bànviết mà lại thiếu sự nghiêm túc, tỉnh táo… chú ý từng chữ một" như ông thìnhững cuốn sách ấy có khiến người khác mệt mỏi hay không lại cần câu trảlời từ chính những độc giả chúng LIỆU THAM Anh Đào, Đổi mới nghệ thuật tiểu thuyết phương Tây hiện đại, Giáo dục, Hà Nội, 1995Lê Thị Tuyết Hạnh, Thời gian nghệ thuật trong cấu trúc văn bản tự sựqua các truyện ngắn Việt Nam giai đoạn 1975 – 1995, NXB Nội, Duy Thiệp, Phê bình văn học từ lí thuyết hiện đại, NXB Giáo dục, Mạnh Quỳnh, Tìm hiểu nhịp điệu kể chuyện trong tiểu thuyếtVũ Trọng Phụng tiếp cận lý thuyết thời gian “giả” của Genette, cứu văn học, 2007Trần Huyền Sâm biên soạn và giới thiệu, Những vấn đề lý luận vănhọc phương Tây hiện đại, Nxb Văn Học, LỤC Công Nguyễn – “Bước qua lời nguyền” truyện vừa in lần đầu tiên trên báo Văn nghệ tháng 11 năm 1989. Sau đó được tập hợp trong Nhân Vật Tác phẩm chọn lọc tiểu thuyết, truyện vừa, truyện ngắn và kịch, Nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin, 2002. Khi vừa ra đời “Bước qua lời nguyền” đã nhận được nhiều lời ngợi ca của giới nghiên cứu phê bình văn học và độc giả yêu mến văn chương trong cả nước. Một số nhà nghiên cứu khẳng định “Bước qua lời nguyền” là đỉnh cao nhất trong sự nghiệp sáng tác của Tạ Duy Anh và lo ngại nhà văn khó “bước qua lời nguyền” trong sự nghiệp sáng tác văn chương của mình. “Đất mồ côi” tiểu thuyết mang bút danh Cổ Viên, Nhà xuất bản Hội Nhà văn, phát hành tháng 12 năm 2020 với số lượng khá lớn nhưng đã bán sạch sau một thời gian rất ngắn. Trong thời buổi “cô hàng bán sách lim dim ngủ” và không ít nhà văn, nhà thơ bỏ tiền túi in sách làm niềm vui, biếu bạn bè, chúng ta mới thấy sức hút của “Đất mồ côi” biết dường nào! “Bước qua lời nguyền” và “Đất mồ côi” đều viết về đề tài cải cách ruộng đất và nông thôn miền Bắc sau cách mạng tháng Tám. Cùng một đề tài nhưng được viết vào hai giai đoạn khác nhau của cuộc đời. Thời tuổi trẻ “Bước qua lời nguyền”, thời chiêm nghiệm, trải nghiệm và nhiều suy tư về cuộc sống “Đất mồ côi” vì thế hai tác phẩm trên có nhiều điểm hấp dẫn riêng. “Bước qua lời nguyền”, “Đất mồ côi” – hai tác phẩm của Tạ Duy Anh. 1. Nhân vật người kể chuyện Cả hai tác phẩm người kể chuyện là nhân vật “tôi” ở ngôi thứ nhất nhưng địa vị xã hội và thành phần giai cấp của họ hoàn toàn khác nhau. Nhân vật kể chuyện trong “Bước qua lời nguyền” là con trai của một bần nông, thuộc thành phần cốt cán của cách mạng. Sau cải cách ruộng đất bố cậu ta làm Chủ tịch xã, lãnh đạo một địa phương cấp xã xây dựng cuộc sống mới, chế độ mới nhưng lòng hận thù giai cấp vẫn sục sôi. Ông gieo vào tâm hồn trẻ thơ lòng hận thù giai cấp không đội trời chung. Một hôm tôi bảo với bố tôi – Ông Hứa ngày xưa ác bá ra sao, mà ngày nay ông ấy hiền thế? Bố tôi trợn mắt – Mày sắp quên mối thù rồi đấy. Chẳng qua thời nay là thời của bần cố nông thì lão phải chịu đấy con ạ… Và để tôi ghi mối thù vào xương tủy, mỗi ngày bố tôi lại kể cho tôi nghe một chuyện thời xưa về sự tàn ác của lão Hứa. Mỗi ngày một chuyện, lời kể của ông tuyệt vời như kể chuyện cổ tích, khiến tâm hồn tôi thấm đẫm những hồi ức kinh hoàng không bao giờ còn hong khô được nữa. Vì thế, Quý Anh – con gái lão Hứa, mới 6 tuổi đã trở thành đối tượng cho bọn trẻ hành hạ, đấu tố. Hàng ngày đi học về, bọn trẻ thường vây nó lại, ném đất vào người “Hôm sau, tháng sau và suốt một thời trẻ con, chúng tôi không ngớt hành hạ Quý Anh. Có hôm mặt nó tím bầm. Cũng có bận nó khóc, còn đa phần nó gắng chịu đựng”. Với cương vị là người đứng đầu một xã, ông không cho con cái những người thuộc thành phần bóc lột trước 1945 vào hợp tác xã dù họ đã bị tịch thu hết nhà cửa, ruộng đất “Khỏi phải nói khi có quyền trong tay, bố tôi đã đè bẹp, nghiền nát đám quan lại cũ ra sao. Lão Hứa tất nhiên thuộc đối tượng đầu tiên ông nghĩ đến. Lão bị tịch thu đến cả chiếc lư hương, khu trại cũ bị san phẳng thành ruộng. Lão sống lủi thủi như con chó lạc loài… suốt ngày cặm cụi cùng vợ con cày xới mảnh đất vườn bé tí tẹo”. Nhân vật kể chuyện trong “Đất mồ côi” là cháu chắt của địa chủ, trí thức, thuộc thành phần phải “đào tận gốc, trốc tận rễ”. Cố nội người kể chuyện là người đầu tiên đến khai sơn phá thạch lập nên xóm làng. Ông đã thu nạp và giúp đỡ rất nhiều người tha phương cầu thực được an cư lạc nghiệp và đóng góp nhiều tiền của cho cuộc kháng chiến nhưng vẫn bị cách mạng xử bắn vì tội giàu có. Ông nội cậu ta là một trí thức yêu nước, một sĩ quan vệ quốc quân nhưng cũng bị cách mạng xử bắn vì tội nhiều chữ, hiểu biết rộng và là ân nhân cứu mạng một cô gái Mường xinh đẹp đã lọt vào mắt chỉ huy trưởng ông bị tố lấy quân lương và hủ hóa. Đáng lý ông đã thoát chết khi huyện đưa lệnh hoãn xử bắn về xã nhưng nếu vậy chỉ tiêu vượt 1% mà đội cải cách đăng ký với cấp trên không đạt! Vì thế, các ông đội đã sai lão Hận dẫn người đưa tin đi uống rượu thịt chó để xử tử rồi báo lại là nhận tin được sau khi đã hành quyết. 2. Điểm nhìn của nhân vật người kể chuyện Trong “Bước qua lời nguyền”, điểm nhìn của nhân vật người kể chuyện trải dài theo thời gian từ năm lên 7 tuổi đến năm 28 tuổi 21 năm. Dù được bố với quan hệ ruột thịt cha đẻ và địa vị xã hội chủ tịch xã cùng những người có trách nhiệm ở địa phương thường xuyên nhắc nhở “có nghĩa vụ làm sáng danh cha anh mình” và “khắc ghi mối thù vào xương tủy” nhưng cậu bé vẫn có cách nhìn trong trắng, không hùa theo đám đông bạn bè luôn hành hạ, đánh đập, chửi mắng cha con lão Hứa. Trong mắt cậu, lão Hứa rất hiền lành “Chẳng biết ngày xưa lão lý trưởng ăn gan uống máu ra sao, nhưng khi tôi lớn lên chỉ thấy lão nhu mì như hòn đất… Ra đồng, lão lý trưởng xưa kia cũng đứng riêng một chỗ. Gặp từ đứa trẻ lên sáu, nhất nhất lão đều lên tiếng chào trước”. Thậm chí, năm lên mười hai tuổi, bắt gặp lão Hứa móc trộm khoai lang ăn, cậu đã “gí thanh nứa vạt đầu vào cổ lão” định đâm một nhát trả thù cho chú nhưng khi thấy lão quỳ xuống van xin “Kìa cậu Tư, tôi cắn rơm cắn cỏ lạy cậu …. Cậu cứ lớn lên đi cậu sẽ hiểu tôi chả là cái gì trước số phận, trước thời thế… Cuộc đời cũ nó ắt phải thế”. Nhất là khi Quý Anh chạy đến, quỳ xuống xin tha cho bố, cậu thấy hiện lên trước mắt mình một tiên đồng “khuôn mặt nó trong veo, cặp mắt trong veo với hai lọn tóc lắc lư bên má”. Vì thế bao nhiêu hận thù trong con người cậu tan biến, “tôi để tuột mất thanh kiếm tráng sĩ vì một lời khẩn cầu dâng lên từ đất Cậu và tôi… và những mùa vàng rực nắng, chúng ta cùng là con đẻ của cuộc đời không thù hận”. Đây chính là cột mốc làm thay đổi hoàn toàn điểm nhìn của nhân vật người kể chuyện từ hận thù sang cảm thông, chia sẻ, thương yêu. Vì thế, độc giả không ngạc nhiên khi “cậu Tư” đã “chạy vụt đến bên cây phi lao cụt, quỳ hẳn xuống dùng cả răng lẫn tay dứt tung lớp dây quấn từ ngực đến chân Quý Anh” rồi cùng cô chạy trốn lũ trẻ mục đồng năm mười lăm tuổi. Sau đêm mơ “được ngủ với cô tiên”, cậu Tư đã loại ra khỏi bộ nhớ lời nhắc nhở thường nhật của bố mẹ “Lão Hứa và con cháu lão là kẻ thù truyền kiếp”. Vì thế, cậu ta luôn nghĩ, nhớ và bảo vệ con kẻ thù “Tôi sẵn sàng cãi nhau với bố để bênh vực Quý Anh”. Do đó, cậu đã “phản bội” bố mẹ, yêu thương, gắn kết với con “kẻ thù truyền kiếp” “Đêm ấy không có trăng nhưng đầy sao và hương thơm mùa màng tỏa ra từ đất. Lần đầu tiên trong đời, trái tim tôi nóng như hòn than cháy ngún trong ngực, khi tôi biết cảm nhận sự kỳ diệu của da thịt… Tôi và Quý Anh, hai kẻ trong trắng như nhau, tội lỗi như nhau đã bước qua lời nguyền, đã ân xá cho nhau trong sự chứng kiến của các thiên thần”. Dù bị gia đình và cả xã hội ngăn cấm, hăm dọa “Đêm ấy, các vị đã bọc chặt chúng tôi bằng dáo, mác, bẵng nỗi căm ghét phi lý” và phải bỏ làng đi biệt xứ mười năm nhưng điểm nhìn của nhân vật người kể chuyện không thay đổi. Mười năm xa cách, nhớ nhung, chờ đợi để khẳng định mối tình đầu trong trắng sẽ vượt thoát mọi trở ngại, khó khăn; băng qua mọi gian lao, thử thách. Thời gian ấy cũng góp phần làm thay đổi định kiến thiển cận của những người xung quanh. Đứa em gái út nanh nọc năm xưa nay đã thành một thiếu nữ xinh đẹp, vừa gặp anh đã ân hận “khóc nức nở, khóc thổn thức, ai oán” và không ngớt lời khen chị Quý Anh chung thủy, đáng yêu. Ngay ông bố mang nặng đầu óc thủ cựu, đầy hận thù cũng thay đổi cách nhìn “Chờ nhau ngần ấy năm… thời buổi này không dễ có mấy người. Anh chị đã quyết, tôi cũng không dám cản. Nhưng anh hãy đợi khi nào tôi chết hẵng đưa nó về ở cái nhà này”. Điểm nhìn của nhân vật người kể chuyện trong “Bước qua lời nguyền” dù trải dài theo thời gian nhưng cơ bản là nhất quán, một chiều. Ngay từ đầu, “cậu Tư” đã nghi ngờ những câu chuyện “tuyệt vời như kể chuyện cổ tích” của bố. Sau đó, hàng ngày tiếp xúc với cha con lão Hứa, cậu phát hiện lão Hứa rất hiền lành Quý Anh hiền dịu, ngây thơ, trong trắng. Điểm nhìn của nhân vật người kể chuyện trong “Đất mồ côi” là của một người trưởng thành, từng trải. Câu chuyện bắt đầu khi anh ta phát hiện con trai thứ hai của mình không cùng nhóm máu. Từ đó, người kể chuyện bắt đầu thông qua những trang hồi ký của mẹ, những bức thư của bố và những câu chuyện thu lượm từ nhiều nguồn để lần về quá khứ, tìm hiểu cội nguồn năm đời gia đình mình, của nhiều gia đình, của cả một vùng quê khốn khổ. Điểm nhìn của người kể chuyện trong “Đất mồ côi” được soi chiếu dưới nhiều góc độ, nhiều góc nhìn. Đó là cái nhìn đa chiều, khách quan, có phần lạnh lùng. Các nhân vật trong “Đất mồ côi”, từ đàn ông đến phụ nữ đều hiện lên sống động, chân thực. Không có ai trong số họ là người hoàn hảo. Họ đều là những người từng mắc lỗi lầm hoặc bị đẩy vào các tình thế phải phạm tội lỗi. Những lỗi lầm đó con cháu họ phải gánh chịu về sau. Chẳng hạn, ông cố nội là người có công khai sơn phá thành, lập nên xóm làng nhưng cũng không ít lần ra lệnh chôn sống những người hủi từ nơi khác đến mà không chịu rời làng. Ông nội được cố nội chăm bẵm, cho ăn học thành tài, trở thành là trí thức yêu nước nhưng đã quên “công cha như núi Thái Sơn” khi chỉ điểm căn hầm bí mật để hội kín bắt xử tử cố nội. Mẹ đẻ là phụ nữ xinh đẹp, yêu chồng thương con, đảm đang, tháo vát nhưng dục vọng ái ân luôn sục sôi; không đủ kiên nhẫn chờ đợi chồng đang chiến đấu ngoài mặt trận, đã dan díu với tay thư ký đội và em chồng…sinh con. Sự thay đổi điểm nhìn của nhân vật người kể chuyện tạo cho “Đất mồ côi” thật hơn, gần đời thường hơn nhưng cũng khó đọc hơn. Những độc giả quen thuộc với các loại truyện phân chia nhân vật thành tuyến thiện ác rạch ròi sẽ rất khó chịu khi bắt gặp các nhân vật mình yêu mến “phạm tội” một cách bất ngờ. “Tiểu thuyết vận dụng nhiều truyền thuyết, từ Kinh Thánh, sự tích truyện Trăm trứng đến các huyền thoại truyền miệng tạo nên một khung cảnh huyền bí và siêu thực nhưng cũng đầy ắp tư liệu đời sống. Các thành ngữ được vận dụng khéo léo để câu chuyện đậm chất làng quê” Nguyễn Phan Quế Mai đã góp phần đa dạng hóa điểm nhìn cho nhân vật người kể chuyện. 3. Kết cấu và yếu tố tâm linh, huyền thoại “Bước qua lời nguyền” dù có đan xen “những câu chuyện bố tôi kể” nhằm tăng sức hấp dẫn cho truyện, nhưng cơ bản vẫn kết cấu theo trình tự thời gian. Truyện bắt đầu từ năm người kể chuyện lên bảy, học vỡ lòng “Năm lên bảy tuổi, tôi đã được giáo dục khá cẩn thận về vị trí mà tôi đã chiếm một khoảng tí tẹo giữa cuộc đời mênh mông này” và kết thúc bằng lời trăn trối của người bố khi anh chuẩn bị ra đi sau kỳ nghỉ phép “Anh hãy đợi khi nào tôi chết hẵng đưa nó về ở cái nhà này. Tôi biết nói ra điều ấy không xứng đáng với một ông bố. Nhưng tôi không thể…anh hiểu ý nguyện của tôi chứ?”. Do đó rất dễ đọc, rất dễ tóm tắt. Thế hệ độc giả ưa thích truyện dân gian, truyện Nôm, truyện kết thúc có hậu, đời sống nội tâm nhân vật không quá phức tạp và mạch truyện phát triển theo trình tự thời gian sẽ hào hứng đọc một lèo và thở phào nhẹ nhõm khi gấp lại cuốn sách. Nội dung tư tưởng và điểm nhìn, cách nhìn của truyện rất mới. Đó là thông điệp từ bỏ hận thù, từ bỏ định kiến, hãy đoàn kết, yêu thương vì một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, dân chủ và đoàn kết. Suốt hành trình lịch sử, mọi người dân Việt Nam không kể giàu nghèo đã đồng sức, đồng lòng dựng nên đất nước, cớ gì ngày nay chúng ta lại khư khư ôm nặng mối thù truyền kiếp và coi đất nước này là đặc quyền, đặc lợi của tầng lớp bần cố nông? Kết cấu, nghệ thuật kể chuyện dung dị, dễ hiểu, dễ tóm tắt. Không khí bao trùm truyện là bầu khí quyển dân chủ, hồ hởi, tự do khi văn nghệ sĩ được “cởi trói” sau Đại hội VI. Nhiều độc giả đọc xong truyện, mở tung cánh cửa bay vào bầu trời tự do, cất cao tiếng ca “cuộc đời vẫn đẹp sao, tình yêu vẫn đẹp sao”. “Đất mồ côi” mang nhiều yếu tố của tiểu thuyết hậu hiện đại. Nó không còn kiểu cấu trúc tuyến tính thông thường, nó phá vỡ mọi trật tự, xáo tung mọi mạch lạc, “tạo ra những cấu trúc phân mảnh”. Cốt truyện được trình bày theo kiểu tháo rời. Người đọc có thể đọc ngược đọc xuôi, có thể đọc bất cứ phần nào trước rồi ghép chúng lại với nhau. Cách kể chuyện cũng “lắt léo, nhiều nút thắt, đan xen nhiều bối cảnh không gian, thời gian, sự bám đuổi theo nhiều tuyến nhân vật”. Có phần “Ngoại truyện”, “Chính truyện”, “Lời giữa sách”, “Phần viết thêm”. Truyện mở đầu bằng “Gã dị nhân và viên đá có dòng chữ cổ” mang yếu tố huyền thoại và Kinh thánh. Sự xuất hiện của các nhân vật không theo hệ thống, “hành trình ra đời” của các nhân vật đảo ngược và thường không trọn vẹn. Bởi thế các chương sau có thêm phần “Kể tiếp”, “Kể thêm”, “Mấy lời viết thêm”… “Tiểu thuyết đầy sự tương phản. Hiện thực và truyền thuyết. Cái ác và sự thiện lành. Bạo lực và tình yêu. Lòng căm thù và sự tha thứ. Sự tuyệt vọng và hy vọng. Ánh sáng và bóng tối. Những câu văn nhẹ nhàng và mơ màng như thơ được cài vào những cảnh tượng bi thương, đẫm máu, như những lát dao sắc cứa vào tâm can người đọc. Quyển sách chật căng những cung bậc cảm xúc từ ghê tởm cho tới hài hước, từ suy tư, đau đớn, đến sự buông thả, bất cần” “GIỚI THIỆU SÁCH MỚI TẠ DUY ANH – BẬC THẦY KỂ CHUYỆN” – Nguyễn Phan Quế Mai. “Đất mồ côi” rất khó tóm tắt và cũng không dễ đọc, dễ hiểu như những tiểu thuyết truyền thống. Độc giả phải đọc hết, đọc chậm, thậm chí đọc nhiều lần một số đoạn, sau đó chắp nối lại, “ghép chúng lại với nhau”. Trong phần “Tiểu dẫn của người kể chuyện”, tác giả đã khuyên người đọc “phải đọc ngược từ cuối lên, nghe thì có vẻ rắc rối, đánh đố… nhưng chẳng có vấn đề gì dưới những cặp mắt xanh”. Đặc biệt trên phương diện tổ chức văn bản, tác phẩm đã sử dụng giọng điệu giễu nhại như một chủ âm. Tất cả những vấn đề dù nghiêm túc, dù kỳ vĩ đều trở thành tâm điểm của giọng điệu giễu nhại, đó là “lối u mua màu đen kết hợp với hoang đường khủng khiếp với hoạt kê, thông qua cái hài để biểu đạt cái bi đát nhất. Tác giả thường lập ý quái dị, tưởng tượng phong phú, nhưng là nhằm vạch ra cái tính chất buồn cười trong những sự việc thường thấy, cười cợt khôi hài một cách chua chát, kể cả tự trào trong một trạng thái lạnh lùng, bế tắc, tiến thoái lưỡng nan… U mua màu đen, do đó, là sự phản ánh vào văn học loại khôi hài tuyệt vọng, nó cố gây tiếng cười cho con người, xem như sự phản ứng lớn nhất của loài người đối với những cái vô nghĩa hoang đường mà lại thường thấy trong cuộc sống” [Đào Tuấn Ảnh, Lại Nguyên Ân, Nguyễn Thị Hoài Thanh sưu tầm và biên soạn, Văn học hậu hiện đại thế giới những vấn đề lý thuyết, NXB Hội Nhà văn, Trung tâm Văn hoá Ngôn ngữ Đông Tây-2004, tr. 80 – 81]. Giọng điệu giễu nhại tạo nên sức mạnh của các tác phẩm. Giọng điệu giễu nhại cũng chính là liều thuốc hữu hiệu nhằm thích ứng với thời đại đánh mất hoàn toàn sự ngây thơ. “Đất mồ côi” có nhiều hình ảnh, chi tiết ám ảnh như “Viên đá có dòng chữ cổ” xuất hiện cùng với “Gã dị nhân” và đặc biệt là tiếng gọi “Cha ơi” lúc gần lúc xa, lúc hiện hữu lúc mơ hồ, lúc phát ra âm thanh lúc tồn tại trong tâm tưởng nhưng mỗi khi những người trong gia đình của nhân vật kể chuyện từ cố nội, ông nội, chú Tỉnh… gặp điều bất trắc hay hối hận, đau thương đều thốt lên. Tiếng gọi ấy vượt khỏi cuốn sách, luôn ám ảnh, lay động, xốn xang và neo đậu vĩnh viễn trong tâm trí độc giả. Hễ nhắc đến “Đất mồ côi”, người đọc đã nghe âm vang tiếng gọi “Cha ơi”. Độc giả có thể không nhớ tên nhân vật, không tóm tắt được tác phẩm, thậm chí không nhớ nội dung câu chuyện nhưng tiếng gọi “Cha ơi” không bao giờ quên! Post Views 261

bước qua lời nguyền